Su Yönetimi

 

ÇEVREYE DUYARLI SU YÖNETİMİ

HOSAB, bölgede yer alan firmalara, iki ayrı şebekeden farklı iki farklı kalitede su vermektedir. Firmalar istedikleri suyu alıp istedikleri proseste kullanmakta ve maliyetlerinde avantaj sağlamaktadırlar.
2015 yılına kadar BUSKİ Genel Müdürlüğü’nden temin edilen 1. Kalite su ile beslenen HOSAB’da su konusunda birçok sorun yaşandı. Özellikle yaz aylarında bölgenin yüksek kesimlerine basınç yetersizliğinden dolayı bazı firmalar su alamadılar. Ayrıca su birim fiyatı yüksek olduğundan ciddi bir maliyet yükü oluşmaktaydı.

HASANAĞA BARAJI’NDAN ALINAN SU ARITILIYOR

Bu soruna çözüm bulmak için HOSAB Bölge Müdürlüğü halen 2.kalite suyun temin edildiği Hasanağa Barajı’ndan alınan yüzeysel su için su arıtma tesisi yaptırmış olup Barajdan alınan suyun 17.02.2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte yer alan standartları sağlayacak şekilde projelendirilip 2014 yılında ilk etabı faaliyete alınmıştır.

Söz konusu sistem Hasanağa Barajından alınan suyun en ileri teknoloji ile arıtılarak, sanayiye ucuz ve kaliteli olarak ulaştırılmasını içermektedir. Bu doğrultuda yapılan tesis sürekli olarak izlenmekte ve düzenli periyotlar halinde bu konuda tek akredite laboratuvar olan Bursa Halk Sağlığı Laboratuvarında analizleri yapılmaktadır.
Sağlık Bakanlığının çıkarmış olduğu İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik doğrultusunda analizleri yapılan su içilebilir düzeyde olup, sanayiye 1. kalite su olarak verilmeye devam ediyor.

SU ARITMA SİSTEMİ DETAYLARI
Proses; ana hatları ile ham su deposu, sistem besleme pompaları, kum ve kataloks filtreleri, ultrafiltrasyon sistemi, RO sistemi, Dolamit filtreleri, kimyasal dozaj sistemi, ürün suyu depoları ve arıtılmış su transfer hidrofor sistemlerinde oluşuyor.
Tam Otomatik Kum Filtresi ile Kataloks Filtre: Baraj suyu tarafından beslenen ham su deposu girişinde klor dozajı yapılıp, oksijen ölçer ile kontrol sağlanıp blower ve difüzörler ile havalandırma sağlanmaktadır. Sonrasında yedekli ve frekans kontrollü pompalar yardımı ile önce kum filtresine ardından Kataloks filtrelere gönderilmektedir. Kum filtresinde bulanıklık alınmakta olup; Kataloks filtrelerde ham suda bulunan demir ve mangan kirlilikleri giderilmektedir.
Ultrafiltrasyon Sistemi: Ultrafiltrasyon sistemi ham su içerisindeki askıda katı maddeleri, kooidleri ve virüsleri gidermekte etkili olan bir membran teknolojisidir. Polietersülfon ve polivinilpirolidon malzemelerinin bir karışımından imal edilmiş membran fiberlerinden ve merkezdeki bir temiz su toplama borusundan oluşan PVC bir kartuştur.  PVC kılıf içine her iki tarafta 2-3 cm kalınlıktaki epoksi reçine dolgusu ile sabitlenmiş olan fiberlere iç tarafta giriş suyu beslenir.  Membranın gözenek çapından daha büyük olan partiküller membran yüzeyinde birikerek fiberlerin içinde tutulur. Sadece çözünmüş mineraller ve membran gözenek çapından daha küçük partikülleri içeren akışkan membrandan geçerek temiz su toplama borusunda toplanır.
Böylece suyun içinde bulunan; askıda maddelerin tamamen uzaklaştırılması, askıda katı maddelere oranla çözünmüş maddelerin (TOC, COD, BOD) kısmen uzaklaştırılması, mikroorganizmaların uzaklaştırılması; > Log6 oranında bakteri uzaklaştırılması, > Log4 oranında virüs uzaklaştırılması, sağlanmaktadır.
RO Sistemi: Ultrafiltrasyon sisteminden gelen su UF ürün suyu deposuna aktarılır. UF ürün suyu deposundan su, yedekli RO besleme pompaları ile RO sistemine aktarılır. RO besleme pompaları sonrası bir hat by-pass hattına bir hat RO hattına verilmektedir. By-pass ile sistem çıkışı korozifliği minimize edilmektedir.
Reverse Osmosis Sistemin temelini, suyun geçişine izin verirken aynı anda çözünmüş iyonik maddelerin geçişini sınırlandıran yarı-geçirgen membran oluşturmaktadırr. Bu tür bir membranın bir tarafındaki saf olmayan suya basınç uygulanması yoluyla; saf su membranın diğer tarafına geçirilir ve bünyesindeki maddelerin çoğunu geride bırakır. Çözünmüş iyonik maddelerin membran tarafından sudan ayrılması, iyonun molekül ağırlığının ve iyon yükünün bir fonksiyonu olarak gerçekleşmektedir.
Membran tarafından tutulan maddeleri, membran yüzeyinden uzaklaştırmak için besleme tarafı aralıklı olarak ürün suyu debisinin 2 ile 5 katı kadar fazlalaştırılmış bir su akımı ile durulanarak membran yüzeyinin tıkanmasını ve kabuklaşmayı engellenmektedir. RO prosesinin gerçekleşmesi sırasında; Sodyumbisülfit dozajı, Antiskalant dozajı, Kostik ve Asit dozajı gerçekleştirilmektedir.

Dolamit Filtre: İçme suyu arıtımında özellikle RO veya demineralize su sonrası pH’ı dengelemek, korozifliği azaltmak ve suya doğal tat kazandırmak amacıyla kullanılır. Kalsiyum ve magnezyum karbonat içeriği sayesinde suya alkalinite ile Ca²⁺ ve Mg²⁺ iyonları kazandırarak içim kalitesini artırır, “yavan” tadı giderir ve tesisat korozyonunu sınırlar. Bu nedenle uygulamada sıklıkla tatlandırıcı / remineralizasyon filtresi olarak adlandırılır.

Su şebekeye 6 bar basınç ile verilmektedir.

Kapasite Artışı Tamamlandı
Kapasite artış planı 2020 yılında yapılan, 2023 yılında inşaat işleri ile başlayan 2024 yılında mekanik montaj işleri tamamlanarak devreye alınan tesiste;

• 1 adet 500 metreküp kapasiteli Ultrafiltrasyon Su Deposu
• 1 adet 350 metreküp kapasiteli Ham Su Deposu
• 1 adet 350 metreküp kapasiteli Reverse Osmosis Ürün Su Deposu
• 1 adet 30 metreküp / saat kapasiteli Reverse Osmosis Sistemi
• 1 adet 30 metreküp / saat kapasiteli Reverse Osmosis Sistemi
• 1 adet 15 metreküp / saat kapasiteli Reverse Osmosis Sistemi
• 2 adet 60 metreküp / saat kapasiteli Ultrafiltrasyon Sistemi
• 1 adet 45 metreküp / saat kapasiteli Ultrafiltrasyon Sistemi
• 2 adet 70 metreküp / saat kapasiteli Kum Filtresi
• 2 adet 70 metreküp / saat kapasiteli Katalox Filtresi
• 4 adet 35 metreküp / saat kapasiteli Dolamit Filtresi ile diğer yardımcı üniteler bulunuyor.

 Yapılan kapasite artışının ardından günlük şebekeye verilen su miktarı 80 metreküp/saat debiye yükseltilmiş oldu.

 2.KALİTE SU
HOSAB katılımcı firmalarına verilen 2. kalite su ise DSİ Genel Müdürlüğü ile 22.04.2011 tarihinde protokol imzalanarak Hasanağa Barajı’nın yüzde 17,7’lik kısmının kullanım hakkı alınarak hayat geçirildi.
İmzalanan protokol gereğince bölgedeki firmaların proseslerinde ya da üretimlerinde kullanacakları ucuz bir su potansiyeline kavuşulmuştur. İmzalanan protokolün ardından Hasanağa Barajının çıkışında bulunan su alma yapısından başlamak üzere toplam 3 bin metre uzunluğunda PN10 DN 225 HDPE boru ile bir hat çekilerek 700 metreküplük depoya ulaştırılmıştır. 01.12.2011 tarihinden itibaren bölge sanayicilerine proses kullanım amaçlı su verilmesine devam edilmektedir.
Alınan suya klorlama yapılarak 7 bar basınçta sanayiye verilmektedir. Ayrıca verilen 2. kalite suyun analizleri de düzenli olarak Bursa Halk Sağlığı Laboratuvarında yapılmaktadır.

1.KALİTE SU, 2. KALİTE SU VE ATIKSU ANALİZ SONUÇLARI